autumnus
التعريفات والمعاني
== autumnus (Latein) ==
=== Substantiv, m ===
Nebenformen:
autumnum
Worttrennung:
au·tum·nus, Genitiv: au·tum·ni
Aussprache:
IPA: [aʊ̯ˈtʊmnʊs]
Hörbeispiele: —
Bedeutungen:
[1] klassischlateinisch: Jahreszeit zwischen Sommer und Winter; Herbst
[2] klassischlateinisch, übertragen: Herbstfrüchte, Ernte
Herkunft:
seit Ennius bezeugt; die Etymologie ist nicht geklärt; wahrscheinlich liegt eine Entlehnung vor; vielleicht eine Entlehnung aus dem Etruskischen wie der Göttername Vertumnus → la; in der Antike wurde das Substantiv volksetymologisch von dem Verb augere → la abgeleitet, was die Schreibweise auctumnus → la in einigen Manuskripten erklärt
Gegenwörter:
[1] aestas, hiems, ver
Oberbegriffe:
[1] tempus anni (Jahreszeit)
Beispiele:
[1] „Aestatem autumnus sequitur, post acer hiemps it“ (Enn. Ann. 424)
[1] „stercilinum magnum stude ut habeas; stercus sedulo conserva: cum exportable, purgato et comminuito: per autumnum evehito.“ (Cato. agr. 5,8)
[1] „cumque autumno terra se ad concipiendas fruges patefecerit, hieme ad concipiendas relaxarit, astiva maturitate alia mitigaverit, alia torruerit.“ (Cic. rep. 4,25 = 4,1)
[1] „erat in magnis Caesari difficultatibus res, ne maiorem aestatis partem flumine impediretur, quod non fere ante autumnum Elaver vado transiri solet.“ (Cic. Gall. 7,35,1)
[1] „atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi [Galli] tot bellis defecerant, longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumque Brundisium ex saluberrimis Galliae et Hispaniae regionibus omnem exercitum valetudine temptaverat.“ (Cic. civ. 3,2,3)
[1] „magna pars deperiit, quod accidere tot proeliis fuit necesse, multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti.“ (Cic. civ. 3,87,2)
[1] „poma dat autumnus, formosa est messibus aestas, / ver praebet flores, igne levatur hiems.“ (Ov. rem. 187–188)
Obst gibt der Herbst, der Sommer ist schön durch Ernte, / der Frühling bereitet Blumen, mit Feuer wird der Winter gelindert.
oder
Obst beut dar der Herbst; schön ist durch die Ernten der Sommer; / Blumen gewährt der Lenz; Feuer den Winter beschwört.
[1] „Autumnum quidam dictum existimant, quod tunc maxime augeantur hominum opes, coactis agrorum fructibus.“ (Fest. p.23M)
[2] „incessit totumque tulit praedivite cornu / autumnum et mensas, felicia poma, secundas.“ (Ov. met. 9,91–92)
[2] „paucaque laudatae dedit oscula, qualia numquam / vera dedisset anus, glaebaque incurva resedit / suspiciens pandos autumni pondere ramos.“ (Ov. met. 14,658–660)
Wortbildungen:
autumnalis, autumnare, autumnascere, autumninus, autumnitas
==== Übersetzungen ====
[1] Lateinischer Wikipedia-Artikel „autumnus“
[1, 2] Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. 8. Auflage. Hannover 1913 (Nachdruck Darmstadt 1998) : „1. autumnus“ (Zeno.org)
[1] PONS Latein-Deutsch, Stichwort: „autumnus“
[1, 2] P. G. W. Glare: Oxford Latin Dictionary. 2. Auflage. Volume 1: A–L, Oxford University Press, Oxford 2012, ISBN 978-0-19-958031-6 , „autumnus¹“ Seite 242.
Quellen:
=== Adjektiv ===
Worttrennung:
au·tum·nus, au·tum·na, au·tum·num
Bedeutungen:
[1] klassischlateinisch: herbstlich, Herbst-
Beispiele:
[1] „post imbrem autumnum, rapinam, pabulum lupinumque serito.“ (Cato agr. 5,8)
Charakteristische Wortkombinationen:
[1] frigus autumnum – herbstliche Kälte
==== Übersetzungen ====
[1] Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. 8. Auflage. Hannover 1913 (Nachdruck Darmstadt 1998) : „2. autumnus“ (Zeno.org), Band 1, Spalte 750–751.
[1] PONS Latein-Deutsch, Stichwort: „autumnus“
Quellen:
autumn