budzić
التعريفات والمعاني
== Old Polish ==
=== Etymology ===
Inherited from Proto-Slavic *budìti. First attested in the 15th century.
=== Pronunciation ===
IPA(key): (10th–15th CE) /bud͡ʑʲit͡ɕʲ/
IPA(key): (15th CE) /bud͡ʑʲit͡ɕʲ/
=== Verb ===
budzić impf
(hapax legomenon) to awaken
==== Derived terms ====
==== Related terms ====
==== Descendants ====
Polish: budzić
Silesian: budzić
=== References ===
Boryś, Wiesław (2005), “budzić”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
Mańczak, Witold (2017), “budzić”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
Bańkowski, Andrzej (2000), “budzić”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
Sławski, Franciszek (1958-1965), “budzić”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
Brückner, Aleksander (1927), “budzić”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
K. Nitsch, editor (1954), “budzić”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 175
B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “budzić”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “budzić”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
== Polish ==
=== Etymology ===
Inherited from Old Polish budzić.
=== Pronunciation ===
Rhymes: -ud͡ʑit͡ɕ
Syllabification: bu‧dzić
=== Verb ===
budzić impf (perfective obudzić)
(transitive) to awaken, to wake, to wake up, to stir (to interrupt someone's sleep) [with z (+ genitive) ‘from what’; or with instrumental ‘with what’]
Synonyms: przebudzać, zbudzać
Antonym: usypiać
(transitive) to awaken, to wake, to wake up, to stir (to bring out of some state) [with z (+ genitive) ‘from what’; or with do (+ genitive) ‘to/for what’]
Synonyms: przebudzać, zbudzać
(transitive) to awaken, to stir (to evoke some reactions, e.g. attitudes or feelings) [with w (+ locative) ‘in whom’; or (proscribed) with u (+ genitive) ‘in whom’]
Synonyms: wzbudzać, zbudzać
(transitive, Kuyavia, agriculture) to stir (to move beetroots with a hoe, etc.)
(transitive, obsolete) to encourage, to arouse
Synonym: pobudzać
(transitive, Middle Polish) to heal, to cure, to treat
Synonym: leczyć
(reflexive with się) to awaken, to wake up (to stop sleeping, to become awake) [with z (+ genitive) ‘from what’]
Synonyms: przebudzać się, wybudzać się, zbudzać się
Antonyms: usypiać, zasypiać
Budziłem się kilka razy w nocy. ― I woke up a few times during the night.
(reflexive with się) to wake up (to regain a sense of reality) [with z (+ genitive) ‘from what’]
Synonyms: przebudzać się, przytomnieć, wybudzać się, zbudzać się
(reflexive with się) to wake up (to become active after a period of inactivity) [with z (+ genitive) ‘from what’; or with do (+ genitive) ‘to/for what’]
Synonyms: odradzać się, przebudzać się, wybudzać się, zbudzać się
(reflexive with się, of internal phenomena, e.g. feelings) to awaken (to arise as a result of some circumstances or events) [with w (+ locative) ‘in whom’; or (proscribed) with u (+ genitive) ‘in whom/what’]
Synonyms: przebudzać się, rodzić się, wzbudzać się, zbudzać się
Hypernym: powstawać
==== Conjugation ====
==== Derived terms ====
==== Related terms ====
=== Further reading ===
“budzić”, in Wielki słownik języka polskiego[4] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
“budzić się”, in Wielki słownik języka polskiego[5] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
“budzić”, in Polish dictionaries at PWN[6] (in Polish)
Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “budzić”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “budzić się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
Ewa Małachowska-Pasek (20.11.2025), “BUDZIĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
Ewa Małachowska-Pasek (28.04.2011), “BUDZIĆ SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “budzić”, in Słownik języka polskiego
Aleksander Zdanowicz (1861), “budzić”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “budzić”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 228
budzić in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Władysław Matlakowski (1892), “budzić”, in Słownik wyrazów ludowych zebranych w Czerskiem i na Kujawach (in Polish), Kraków: nakł. Akademii Umiejętności; Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego pod zarządem A. M. Kosterkiewicza, page 2
== Silesian ==
=== Etymology ===
Inherited from Old Polish budzić.
=== Pronunciation ===
IPA(key): /ˈbu.d͡ʑit͡ɕ/
Rhymes: -ud͡ʑit͡ɕ
Syllabification: bu‧dzić
=== Verb ===
budzić impf
(transitive) to awaken, to wake, to wake up, to stir (to interrupt someone's sleep)
(transitive) to awaken, to wake, to wake up, to stir (to cause; to entice)
(transitive) to awaken, to stir (to evoke some reactions, e.g. attitudes or feelings)
(reflexive with sie) to awaken, to wake up (to stop sleeping, to become awake)
==== Conjugation ====
=== Further reading ===
budzic in dykcjonorz.eu
budzić in silling.org
Henryk Jaroszewicz (2022), “budzić (siã)”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 66
Eugeniusz Kosmała (2023), Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), b, page 120