axis

التعريفات والمعاني

== axis (Englisch) == === Substantiv === Worttrennung: ax·is, Plural: ax·es Aussprache: IPA: [ˈæksɪs] Hörbeispiele: axis (US-amerikanisch) (Info) Bedeutungen: [1] Achse, Drehachse [2] Mathematik: Achse, Symmetrieachse [3] Mathematik, speziell analytische Geometrie: Achse, Koordinatenachse [4] Anatomie: Axis [5] Anatomie: Axis, Achse, Mittellinie [6] Botanik: Achse, Sprossachse [7] Mineralogie: Achse [8] übertragen: Achse, Hauptlinie [9] Malerei: Achse [10] Architektur: Achse [11] Luftfahrt: Achse [12] übertragen: Achse, Verbindung, Bund [13] übertragen: Mittelpunkt, Zentrum Herkunft: seit den 1540er-Jahren bezeugte Entlehnung aus dem lateinischen axis → la, das seinerseits mit dem altenglischen eax → ang verwandt ist Synonyme: [2] axis of symmetry [4] epistropheus Sinnverwandte Wörter: [12] alliance, bloc, block, coallation, combination, combine, confederation, federation, league, partnership, union [13] bace, capital, centre/center, core, heart, seat Oberbegriffe: [1] line [2] line [3] line [4] vertebra [5] stem [6] line [7] line [8] line [9] line [10] line [11] line Unterbegriffe: [3] x-axis, y-axis, z-axis Beispiele: [1] Charakteristische Wortkombinationen: [5] the skeletal axis [13] a social axis ==== Übersetzungen ==== [1–3, 12] Englischer Wikipedia-Artikel „axis“ [5] Englischer Wikipedia-Artikel „axis (anatomy)“ [1–13] Merriam-Webster Online Dictionary „axis“ [12, 13] Merriam-Webster Online Thesaurus „axis“ [1–6, 7, 12] Dictionary.com Englisch-Englisches Wörterbuch, Thesaurus und Enzyklopädie „axis“ [1–3] PONS Englisch-Deutsch, Stichwort: „axis“ [1, 4] dict.cc Englisch–Deutsch, Stichwort: „axis“ [1–4] LEO Englisch-Deutsch, Stichwort: „axis“ Quellen: === Substantiv === Worttrennung: ax·is, Plural: ax·is·es Aussprache: IPA: [ˈæksɪs] Hörbeispiele: axis (US-amerikanisch) (Info) Bedeutungen: [1] Zoologie: Axishirsch Herkunft: seit dem Beginn des 17. Jahrhunderts bezeugte Entlehnung aus dem lateinischen axis → la Synonyme: [1] axis deer, chital, spotted deer Oberbegriffe: [1] deer, mammal, animal Beispiele: [1] ==== Übersetzungen ==== [1] Englischer Wikipedia-Artikel „chital“ [1] Dictionary.com Englisch-Englisches Wörterbuch, Thesaurus und Enzyklopädie „axis“ Quellen: == axis (Französisch) == === Substantiv, m === Worttrennung: axis, Plural: axis Aussprache: IPA: [aksis], Plural: [aksis] Hörbeispiele: —, Plural: — Bedeutungen: [1] Anatomie: Axis Herkunft: einmalig am Ende des 17. Jahrhunderts, dann seit dem 19. Jahrhundert bezeugte Entlehnung aus dem lateinischen axis → la ‚Achse‘, da dieser Wirbel als Achse bei der Drehung des Kopfes dient Oberbegriffe: [1] vertèbre, os Beispiele: [1] ==== Übersetzungen ==== [1] Französischer Wikipedia-Artikel „axis (os)“ [1] Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales „axis“ [1] Larousse: Dictionnaires Français „axis“ [1] Paul Robert: Le Nouveau Petit Robert. Dictionnaire alphabétique et analogique de la langue française ; texte remanié et amplifié sous la direction de Josette Rey-Debove et Alain Rey. Dictionnaires Le Robert, Paris 2009, ISBN 978-2-84902-386-0 (bei Klett/PONS unter der ISBN 978-3-12-517608-9 erschienen) , Seite 201 [1] Larousse: Le Petit Larousse illustré en couleurs. Édition Anniversaire de la Semeuse. Larousse, Paris 2010, ISBN 978-2-03-584078-3 , Seite 88 Quellen: === Substantiv, m === Worttrennung: axis, Plural: axis Aussprache: IPA: [aksis], Plural: [aksis] Hörbeispiele: —, Plural: — Bedeutungen: [1] Zoologie: Axishirsch Herkunft: einmalig im späten 16. Jahrhundert, dann seit dem 18. Jahrhundert bezeugte Entlehnung aus dem lateinischen axis → la „indisches Wildtier, vielleicht Axishirsch“ Oberbegriffe: [1] cerf, mammifère, animal Beispiele: [1] ==== Übersetzungen ==== [1] Französischer Wikipedia-Artikel „axis (cerf)“ [1] Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales „axis“ [1] Larousse: Dictionnaires Français „axis“ [1] Paul Robert: Le Nouveau Petit Robert. Dictionnaire alphabétique et analogique de la langue française ; texte remanié et amplifié sous la direction de Josette Rey-Debove et Alain Rey. Dictionnaires Le Robert, Paris 2009, ISBN 978-2-84902-386-0 (bei Klett/PONS unter der ISBN 978-3-12-517608-9 erschienen) , Seite 201 [1] Larousse: Le Petit Larousse illustré en couleurs. Édition Anniversaire de la Semeuse. Larousse, Paris 2010, ISBN 978-2-03-584078-3 , Seite 88 Quellen: == axis (Katalanisch) == === Substantiv, m === Worttrennung: Worttrennung fehlt Aussprache: IPA: […] Hörbeispiele: — Bedeutungen: [1] Anatomie: Axis Herkunft: Entlehnung aus dem lateinischen axis → la Oberbegriffe: [1] vètebra Beispiele: [1] ==== Übersetzungen ==== [1] Diccionari de la llengua catalana: „axis“ [1] Gran Diccionari de la llengua catalana: axis [1] Antoni Maria Alcover, Francesc de Borja Moll: Diccionari català-valencià-balear. Inventari lexicogràfic i etimològic de la llengua catalana en totes les seves formes literàries i dialectals. Editorial Moll, Palma de Mallorca 1993, ISBN 84-273-0025-5 (Obra completa). Gekürztes Stichwort „axis“. Quellen: === Substantiv, m === Worttrennung: Worttrennung fehlt Aussprache: IPA: […] Hörbeispiele: — Bedeutungen: [1] Zoologie: Axishirsch Herkunft: Entlehnung aus dem lateinischen axis → la Oberbegriffe: [1] cérvol, mamífer, animal Beispiele: [1] ==== Übersetzungen ==== [1] Katalanischer Wikipedia-Artikel „axis“ [1] Diccionari de la llengua catalana: „axis“ [1] Gran Diccionari de la llengua catalana: axis Quellen: == axis (Latein) == === Substantiv, m === Anmerkung zur Flexion: Der Ablativ Singular lautet in der Regel axe. Nur vereinzelt findet sich axi. Worttrennung: a·xis, Plural: a·xes Bedeutungen: [1] Achse, Wagenachse [2] poetisch, übertragen, auch Plural: Wagen [3] Technik: Welle, Wellbaum [4] übertragen: Achse, Himmelsachse, Erdachse [5] poetisch: Pol [6] poetisch, speziell: Nordpol [7] meist poetisch: Himmel, Gewölbe [8] poetisch: Himmelsgegend [9] Architektur: Saum Herkunft: seit Marcus Pacuvius bezeugtes Erbwort aus dem uritalischen *aksi-, das sich wiederum auf das indogermanische *h2eḱs-(i)- ‚Achsel, Achselhöhle‘ zurückführen lässt; somit etymologisch verwandt mit walisisch echel → cy, bretonisch ahel → br, sanskritisch अक्ष (akṣa-) → sa, avestisch aša-, altgriechisch ἄξων (axōn☆) → grc und ἅμαξα (hamaxa☆) → grc, altpreußisch assis → prg, litauisch ašis → lt, kirchenslawisch ось (osь) → cu, russisch ось (osʹ☆) → ru, althochdeutsch ahsa → goh und altenglisch eax → ang Synonyme: [2] currus [7] caelum Beispiele: [1] „volucri currit axe quadriuga.“ (Pacuv. trag. 398) [1] „Amurca decocta axem unguito et lora et calciamenta et coria omnia: meliora facies.“ (Cato agr. 97) [1] „illi instant verbere tortoet proni dant lora, volat vi fervidus axis;“ [1] „post valido nitens sub pondere faginus axisinstrepat, et iunctos temo trahat aereus orbes.“ [1] „caeruleo per summa levis volat aequora curru;subsidunt undae, tumidumque sub axe tonantisternitur aequor aquis, fugiunt vasto aethere nimbi.“ [1] „cum rota praecipitem et procursu concitus axisimpulit effunditque solo,“ [1] „et duo in adversum mitti per moenia currusnec possent tacto stringere ab axe latus;“ [1] „item ab axibus rotarum utrimque binae eodem modo diuersae deligabantur falces.“ [1] „nec vires tamen has rabies superasset equorum,ni rota, perpetuum quae circumvertitur axem,stipitis occursu fracta ac disiecta fuisset.“ [2] „Mars pater et sacrae fatalia lumina Vestae,ante meos obitus sit precor illa dies,qua videam, spoliis oneratos Caesaris axes,“ [2] „non tamen ignifero quisquam consistere in axeme valet excepto.“ [2] „dumque male optatos nondum premis inscius axes.“ [2] „et aligero tollitur axe Ceres.“ [2] „Hectora Thessalico vidit ab axe rapi.“ [3] „posteriori autem parte tympano medio axis versatilis est inclusus inque eo axi aenea mollis catena est involuta, ex qua pendet ex una parte phellos (sive tympanum), qui ab aqua sublevatur, altera aequo pondere phelli sacoma saburrale. ita quantum ab aqua phellos sublevatur, tantum saburrae pondus infra deducens versat axem, axis autem tympanum.“ [4] „nam quid Brittannis caelum differre putamus,et quod in Aegypto est, qua mundi claudicat axis,“ [4] „sive enim ipse mundus deus est, quid potest esse minus quietum quam nullo puncto temporis intermisso versari circum axem caeli admirabili celeritate:“ [4] „Oceani finem iuxta solemque cadentemultimus Aethiopum locus est, ubi maximus Atlansaxem umero torquet stellis ardentibus aptum:“ [5] „qui autem sunt proximi ad axem meridianum subiecti que solis cursui, brevioribus corporibus, colore fusco, crispo capillo, oculis nigris,“ [6] „nam dubio procul haec adverso flabra ferunturflumine, quae gelidis ab stellis axis aguntur;“ [6] „quin etiam caeli regionem in cortice signant,ut quo quaeque modo steterit, qua parte caloresaustrinos tulerit, quae terga obverterit axi,“ [6] „at non qua Scythiae gentes Maeotia que unda,turbidus et torquens flaventis Hister harenas,quaque redit medium Rhodope porrecta sub axem.“ [7] „iam vero terram altricem nostram, quae traiecto axi sustinetur, diei noctisque effectricem eandemque custodem, antiquissimam deorum omnium voluit esse eorum, qui intra caelum gignerentur.“ [7] „aedibus in mediis nudoque sub aetheris axeingens ara fuit iuxta que veterrima laurus,“ [7] „hac vice sermonum roseis Aurora quadrigisiam medium aetherio cursu traiecerat axem.“ [7] „hic Caesar et omnis Iuliprogenies, magnum caeli ventura sub axem.“ [8] „axe sub Hesperio sunt pascua Solis equorum:“ [8] „vita procul patria peragenda sub axe Boreo,“ [9] „axes volutarum ne crassiores sint quam oculi magnitudo“ ==== Übersetzungen ==== [1–9] Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. 8. Auflage. Hannover 1913 (Nachdruck Darmstadt 1998) : „axis“ (Zeno.org), Band 1, Spalte 768 [1, 2, 4–8] PONS Latein-Deutsch, Stichwort: „axis“ [1, 2, 4–8] Josef Maria Stowasser, Michael Petschenig, Franz Skutsch: Stowasser. Lateinisch-deutsches Schulwörterbuch. Oldenbourg, München 1994, ISBN 3-486-13405-1 Seite 61 Quellen: === Substantiv, m === Nebenformen: assis Worttrennung: a·xis, Plural: a·xes Bedeutungen: [1] Handwerk: Diele, Brett, Bohle Herkunft: wahrscheinlich hyperkorrekte Nebenform zu assis → la Verkleinerungsformen: [1] axiculus, axula Beispiele: [1] „supraque ea tigna derecto transversas trabes iniecerunt easque axibus religaverunt.“ (Caes. Civ. 2, 9, 2) [1] „trabes enim supra columnas et parastaticas et antas ponuntur; in contignationibus tigna et axes;“ (Vitr. 4, 2, 1) [1] „item danda est opera, ne commisceantur axes aesculini querco, quod quercei, simul umorem perceperunt, se torquentes rimas faciunt in pavimentis.“ (Vitr. 7, 1, 2) [1] „deinde in singulis tignis extremis partibus axes binis clavis figantur, uti nulla ex parte possint se torquendo anguli excitare.“(Vitr. 7, 1, 2) [1] „Est autem talis machinae forma: roboreis axibus conpingitur solum, quod habet in longitudinem pedes novem et in latitudinem pars prior dipundium semissem, pars posterior quattuor pedes.“ [1] „Multum autem refert robur corporis ac pedum conservare, quod utrumque custodiemus, si idoneis temporibus ad praesepia, ad aquam, ad exercitationem pecus duxerimus curae que fuerit, ut stabulentur sicco loco, ne umore madescant ungulae, quod facile evitabimus, si aut stabula roboreis axibus constrata aut diligenter subinde emundata fuerit humus et paleae superiactae.“ [1] „fastigium vero servari in pedes denos sescunciae ac diligenter cote despumari. quernis axibus contabulari, quia torquentur, inutile putant, immo et felice aut palea substerni melius esse, quo minor vis calcis perveniat.“ (Plin. 38, 187) ==== Übersetzungen ==== [1] Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. 8. Auflage. Hannover 1913 (Nachdruck Darmstadt 1998) : „2. axis“ (Zeno.org), Band 1, Spalte 768. [1] PONS Latein-Deutsch, Stichwort: „axis“ [1] Josef Maria Stowasser, Michael Petschenig, Franz Skutsch: Stowasser. Lateinisch-deutsches Schulwörterbuch. Oldenbourg, München 1994, ISBN 3-486-13405-1 Seite 61. [1] P. G. W. Glare: Oxford Latin Dictionary. 2. Auflage. Volume 1: A–L, Oxford University Press, Oxford 2012, ISBN 978-0-19-958031-6 , „axis²“ Seite 243. Quellen: === Substantiv, f === Anmerkung zur Flexion: Da dieses Wort nur gesichert bei Plinius belegt ist, musste auf eine vollständige Deklination verzichtet werden, um falsche Analogiebildungen zu vermeiden. Worttrennung: a·xis Bedeutungen: [1] Zoologie: vielleicht der Axishirsch Herkunft: bisher ungeklärt Oberbegriffe: [1] fera Beispiele: [1] „in India et boves solidis ungulis, unicornes, et feram nomine axin hinnulei pelle pluribus candidioribusque maculis,“ (Plin. 8, 76) ==== Übersetzungen ==== [1] Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. 8. Auflage. Hannover 1913 (Nachdruck Darmstadt 1998) : „3. axis“ (Zeno.org), Band 1, Spalte 768. [1] P. G. W. Glare: Oxford Latin Dictionary. 2. Auflage. Volume 1: A–L, Oxford University Press, Oxford 2012, ISBN 978-0-19-958031-6 , „axis³“ Seite 243. Quellen: == axis (Rumänisch) == === Substantiv, n === Worttrennung: Worttrennung fehlt Aussprache: IPA: […] Hörbeispiele: — Bedeutungen: [1] Anatomie: Axis [2] Botanik: Achse, Sprossachse Herkunft: Entlehnung aus dem lateinischen axis → la, vielleicht über das französische axis → fr Oberbegriffe: [1] vertebră [2] tulpină Beispiele: [1] ==== Übersetzungen ==== [1, 2] DEX online: „axis“ Quellen: == axis (Spanisch) == === Substantiv, m === Worttrennung: Worttrennung fehlt Aussprache: IPA: [ˈaˠsis], Plural: [ˈaˠsis] Hörbeispiele: —, Plural: — Bedeutungen: [1] Anatomie: Axis Herkunft: Entlehnung aus dem lateinischen axis → la Oberbegriffe: [1] vértebra, hueso Beispiele: [1] ==== Übersetzungen ==== [1] Spanischer Wikipedia-Artikel „axis (anatomía)“ [1] Real Academia Española, Diccionario de la lengua española (DLE), 2001 „axis“ [1] PONS Spanisch-Deutsch, Stichwort: „axis“ Quellen: