avus
التعريفات والمعاني
== avus (Latein) ==
=== Substantiv, m ===
Alternative Schreibweisen:
auus, avvs
Nebenformen:
archaisch: avos
Worttrennung:
a·vus, Genitiv: a·vi
Aussprache:
IPA: [ˈavʊs], Plural: [ˈaviː], antik: *[ˈawʊs], Plural: *[ˈawiː]
Hörbeispiele: —
Bedeutungen:
[1] Vater eines Elternteils; Großvater
[2] meist poetisch: Ahn, Ahnherr, Vorfahr
Herkunft:
seit Plautus bezeugtes Erbwort aus dem uritalische *awo-, das sich seinerseits auf das indogermanische *h2euh2- ‚Großvater (mütterlicherseits)‘ zurückführen lässt; somit etymologisch verwandt mit altirisch aue → sga, mittelwalisisch ewythr → wlm, bretonisch eontr → br, hethitisch huhha-, keilschrift-luwisch hūha-, hieroglyphen-luwisch huha-, lykisch χuge-, armenisch հաւ (haw) → hz, altpreußisch awis → prg, litauisch avynas → lt, altkirchenslawisch ujь, serbokroatisch ујак (ujak☆) → sh, gotisch 𐌰𐍅𐍉 (awo) → got und altisländisch œ → non
Weibliche Wortformen:
[1] avia
Beispiele:
[1] „certumst, intro rumpam in aedis: ubi quemque hominem aspexero, / si ancillam seu servom sive uxorem sive adulterum / seu patrem sive avom videbo, optruncabo in aedibus.“ (Plaut. Amph. 1048–1050)
[1] „ibi mei sunt maiores siti, pater, avos, proavos, abavos.“ (Plaut. Mil. 1373)
[1] „interfectus est propter quasdam seditionum suspiciones C. Gracchus, clarissimo patre, avo, maioribus, occisus est cum liberis M. Fulvius consularis;“ (Cic. Cat. 1,4)
[1] „Non patrem tuum videras, non patruum, non avum, non proavum, non abavum, non atavum audieras consules fuisse;“ (Cic. Cael. 34)
[1] „credo, sic mater, sic †liber† avunculus eius, / sic maternus avus dixerat atque avia.“ (Catull. 84,5–6)
[1] „in eo proelio ex equitibus nostris interficiuntur quattuor et septuaginta, in his vir fortissimus Piso Aquitanus amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat, amicus a senatu nostro appellatus.“ (Caes. Gall. 4,12,4–5)
[1] „verum ego iis finibus eiectus sum, quos maioribus meis populus Romanus dedit, unde pater et avos meus una vobiscum expulere Syphacem et Carthaginiensis.“ (Sal. Iug. 14,8)
[1] „Adversus iniuriam decreti cum multi magis fremerent quam quisquam unus recusare auderet, P. Numitorius puellae avus et sponsus Icilius interveniunt;“ (Liv. 3,45,4)
[1] „an vos cariores Civili Batavisque et Transrhenanis gentibus creditis, quam maioribus eorum patres avique vestri fuerunt?“ (Tac. hist. 4,73,3)
[2] „petit ante alios pulcherrimus omnis / Turnus, avis atavisque potens, quem regia coniunx / adiungi generum miro properabat amore;“ (Verg. Aen. 7,55–57)
[2] „Mantua dives avis, sed non genus omnibus unum:“ (Verg. Aen. 10,201)
[2] „si cui fama fuit per avita tropaea decori, / Afra Numantinos regna loquuntur avos:“ (Prop. 4,11,29–30)
[2] „verum et Hanno Carthaginiensis exploratum missus a suis, cum per oceani ostium exisset magnam partem eius circumvectus, non se mari sed commeatu defecisse memoratu rettulerat, et Eudoxus quidam avorum nostrorum temporibus cum Lathyrum regem Alexandriae profugeret, Arabico sinu egressus per hoc pelagus, ut Nepos adfirmat, Gades usque pervectus est:“ (Mela 3,90)
Wortbildungen:
abavus, atavus, avitus, avunculus, proavus, tritavus
==== Übersetzungen ====
[1] Lateinischer Wikipedia-Artikel „avus“
[1, 2] Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. 8. Auflage. Hannover 1913 (Nachdruck Darmstadt 1998) : „avus“ (Zeno.org), Band 1, Spalte 767.
[1, 2] PONS Latein-Deutsch, Stichwort: „avus“
[1, 2] Josef Maria Stowasser, Michael Petschenig, Franz Skutsch: Stowasser. Lateinisch-deutsches Schulwörterbuch. Oldenbourg, München 1994, ISBN 3-486-13405-1
[1, 2] P. G. W. Glare: Oxford Latin Dictionary. 2. Auflage. Volume 1: A–L, Oxford University Press, Oxford 2012, ISBN 978-0-19-958031-6 , „auus“ Seite 242.
[1, 2] Thesaurus Linguae Latinae. Editus auctoritate et consilio academiarum quinque Germanicarum: Berolinensis, Gottingensis, Lipsiensis, Monacensis, Vindobonensis. 2. Band An – Byzeres, Teubner, Leipzig 1901–1906, ISBN 3-322-00000-1 , Spalte 1609, Zeile 65 – Spalte 1612, Zeile 55.
Quellen:
AVUS, Avus